اظهارات اخیر اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، مبنی بر اینکه اتحادیه اروپا "باید قاره اروپا را به گونه‌ای تکمیل کند که تحت تأثیر روسیه، تورکیه یا چین قرار نگیرد" با انتقاد کارشناسان مواجه شده است.

فون در لاین در مراسمی در هامبورگ به مناسبت هشتادمین سالگرد روزنامه آلمانی دی تسایت، حمایت خود را از گسترش اتحادیه اروپا تکرار کرد و تورکیه را در جمع روسیه و چین قرار داد.

فون در لاین گفت: "ما باید در تکمیل قاره اروپا به گونه‌ای که تحت تأثیر روسیه، تورکیه یا چین قرار نگیرد، موفق شویم."

این اظهارات باعث صدور بیانیه‌ای از سوی کمیسیون اروپا شد. کمیسیون تاکید کرد که تورکیه "بدون شک یک شریک مهم" هم از نظر اقتصادی و هم از نظر سیاسی است و ذکر کردن تورکیه منعکس کننده وزن جیوپولیتیک آن است نه اینکه یک مقایسه مستقیم باشد.

یک سخنگوی کمیسیون اروپا نقش تورکیه را در ساحات ستراتیژیک مانند ابتکارات اتصال، بشمول دهلیز وسطی ترانس خزر، مدیریت مهاجرت، وضعیت آن به صفت یک متحد ناتو و کشور کاندید اتحادیه اروپا برجسته ساخته و انقره را به عنوان یک "شریک کلیدی" توصیف کرد.

بیانیه ای خارق العاده:

با این حال، کارشناسان به شدت از لحن این بیانیه و پیامدهای احتمالی آن انتقاد کردند.

تیموتی اش(Timothy Ash)، محقق وابسته در چتم هاوس، به خبرگزاری آناتولی گفت: «بدیهی است که من فکر می‌کنم این یک بیانیه خارق العاده است» و تأکید کرد که تورکیه همچنان یک متحد وفادار ناتو و یک کشور نامزد عضویت در اتحادیه اروپا است.

اش(Ash) با بیان اینکه نیروهای تورکیه مستقیماً در امنیت اروپا مشارکت دارند، گفت: «تورکیه هنوز یک متحد وفادار اروپا است؛ نیروهای تورکیه به دفاع از مرزهای اروپا کمک می‌کنند.»

اَش (Ash)اظهار داشت: «در شرایطی که اروپا با تهدید وجودی از سوی روسیه روبرو است و سازوکار تضمین ایالات متحده ضعیف/ حتی نامشخص است، مطمئناً تورکیه با اردوی قوی و مجتمع نظامی-صنعتی خود می‌تواند به پر کردن خالیگاه‌های دفاعی اروپا کمک کند.»

چالش‌های مهم:

اتحادیه اروپا همچنان با چالش‌های مهمی در ایجاد ظرفیت دفاعی و امنیتی مؤثر و یکپارچه روبرو است و توانایی آن برای اقدام مستقل در یک محیط جیوپولیتیکی بیش ازحد بی‌ثباتی، به طور فزاینده‌ای محدود شده است.

علیرغم ابتکارات تحت سیاست مشترک امنیتی و دفاعی، این اتحادیه همچنان با ساختارهای نظامی پراکنده، هزینه‌های دفاعی نامتوازن و اولویت‌های استراتژیک متفاوت در بین کشورهای عضو، محدود است.

کارشناسان تأکید می‌کنند که اتحادیه اروپا برای قابلیت‌های حیاتی مانند اطلاعات، حمل و نقل استراتژیک و بازدارندگی به شدت به ناتو، به ویژه ایالات متحده، وابسته است و این امر حالیگاه مداوم بین جاه‌طلبی سیاسی و آمادگی عملیاتی را برجسته می‌کند.

تیموتی اَش(Timothy Ash) گفت: «تورکیه بزرگترین اردوی زمینی را در میان متحدان اروپایی ناتو، یک مجتمع نظامی-صنعتی توسعه‌یافته و تخصص، به‌ویژه در زمینه وسایل نقلیه هوایی بدون سرنشین، دارد. با توجه به اینکه تورکیه باید بخش جدایی‌ناپذیری از دفاع اروپا باشد، اظهارات توهین‌آمیز فون در لاین در مورد تورکیه غیرقابل تصور است.»

«از نظر سیاسی ناکارآمد، از نظر استراتژیک کوته‌بینانه.»

ریکاردو گاسکو، هماهنگ‌کننده سیاست خارجی در اندیشکده استانبولی «استان‌پل»، گفت که این اظهارات نشان‌دهنده ابهام مداوم اتحادیه اروپا در مورد تورکیه است.

درحالیکه بروکسل به طور فزاینده‌ای اهمیت انقره را درامنیت، دفاع، مهاجرت ودیپلماسی منطقوی به رسمیت می‌شناسد، بعضی ها درداخل اتحادیه اروپا همچنان تورکیه را به عنوان یک نفوذ جیوپولیتیکی که باید مدیریت شود، به جای شریکی که باید ادغام شود، می‌بینند.

گاسکو به خبرگزاری آناتولی گفت: «این یک وضعیت مشکل‌ساز است زیرا محدودیت‌های فعلی در استراتژی دفاعی و اقتصادی اروپا، همکاری با تورکیه را حتی ضروری‌تر می‌کند، نه کمتر. فاصله گرفتن بیشتر از تورکیه از نظر سیاسی نتیجه معکوس و از نظر استراتژیک کوته‌بینانه خواهد بود.»

گاسکو افزود که:«تورکیه همچنان یک کشور نامزد، متحد ناتو و یک بازیگر کلیدی در معماری امنیتی گسترده‌تراروپا است» و استفاده از زبان تحقیرآمیز نسبت به کشوری که رسماً وضعیت نامزدی اتحادیه اروپا را حفظ کرده است، غیرسازنده است، به خصوص در حالی که اروپا در مورد گسترش، امنیت و جهت‌گیری جیوپولیتیکی آینده خود بحث می‌کند.

واقعیت‌های جیوپولیتیکی:

پیام‌های درون اتحادیه اروپا تصویری دوگانه را ترسیم می‌کنند؛ مارتا کوس، کمیسارگسترش، اخیراً به نمایندگان پارلمان اروپا گفت که این اتحادیه «با توجه به واقعیت‌های جیوپولیتیکی درحال تغییر دراروپا  و خاورمیانه، به تورکیه نیاز دارد».

مارتا کوس افزود: «تورکیه پنجمین شریک تجاری بزرگ اتحادیه اروپا است که دو برابر حجم تجارت با مرکوسور یا هند را دارد. این کشور برای مسیرهای تجاری بین اروپا و آسیا حیاتی است. و برای هرگونه توافق صلح در اوکراین، ما به تورکیه (دومین اردوی بزرگ ناتو) نیاز خواهیم داشت زیرا با یک محیط امنیتی جدید در منطقه دبحیره ای سیاه روبرو خواهیم شد.»

گاسکو خاطرنشان کرد که پیام‌های متفاوت از فون در لاین و مارتا کوس، کمیسار توسعه، اختلاف نظر در داخل اتحادیه اروپا را نشان می‌دهد.

یک رویکرد همچنان محتاطانه و سیاسی است که توسط تنش‌های دیرینه شکل گرفته است، در حالی که شیوه ای رخورد دیگر بیشتر جیوپولیتیکی و منافع‌محور است و استدلال می‌کند که «همکاری با تورکیه را نمی‌توان به تعویق انداخت.»

مارتا کوس اظهار داشت: «بنابراین، سیاست اتحادیه اروپا اغلب متناقض به نظر می‌رسد. ضرورت استراتژیک همکاری را الزامی می‌کند، در حالی که تردید سیاسی همچنان مانع همکاری می‌شود.»